Bilim Felsefesi Makaleleri - Postmodernizm

"Modern" sozcugunun, Turkce'deki tam karsiligi "Cagdas"dir. Kelimeyi sozluk anlamiyla kullanacak olursak bugunku modern dunyanin onemli bolumu artik "postmodern donem"i yasamaktadir.

Modern-postmodern iliskisi geleneksel-modern iliskisi gibi oncekinden farkliligi ifade etmek icin kullanilmaktadir. Bati tarihinde geleneksel donem dusuncede, toplum orgutlenmesinde ve deger yargilarinda nihai referans kaynagi olarak Tanri'nin kabul edildigi donemdir. Bu donemde bilginin uretimi ve dagitimi kilise kurumu tarafindan orgutlenmekteydi. Tanri'nin her seyin nihai kaynagi oldugu fikri tum toplumlar ve zamanlar icin gecerli hayat nizami ve aciklama bicimleri sunmayi zorunlu kiliyordu. Insanlarin gorusleri degil Tanri'nin buyruklari onemliydi.

Modern donemde ise gerek bilginin degeri, kaynagi, uretimi ve bolusumu konusunda, gerekse toplum orgutlenmesinde soyut insan kategorisi Tanri'nin yerini almaya basladi. Insan akli mutlak bilginin, eger boyle bir bilgi varsa, kaynagiydi. Evrene iliskin bilgiler insan akli, duyulari ve deneyimlerinden gececekti artik. Siyasal anlamda mutlak itaat da bundan boyle goklerden yere, soyut devletlere inecekti.

Bu aydinlanma projesi insanligin buyuk bir cosku ile pesinden kosacagi yeni hedefler yaratmisti. Bu hedeflerin gerceklesmesi icin yeni bilgi alanlari gerekiyordu. Bilim bu alanlardan en onemlisiydi. Dissal bilgi kategorisine basvurmadan her turlu bilginin degerli kabul edilmesi durumunda milyonlarca degisik insan gibi milyonlarca degisik bilgi ortaya cikacakti. Bu kaostan ancak bazi insani bilgileri hayatin merkezine yerlestirmek suretiyle kurtulmak mumkundu. Nitekim oyle oldu; bilim kategorisine giren bilgiler modern insanin mukaddes metinleri haline geldiler.

Modern proje, insana indirgenemeyen tum bilgi ve degerleri hayattan kovma idealini uzun yillar muhafaza etmesine ragmen, 20. yuzyilin ikinci yarisindan itibaren ortaya cikan tablo, belli bir aydin kesim arasinda, bu ideallerin gerceklesme sansinin cok dusuk oldugu fikrine yol acmaya basladi.

Bu kesim aydinlarinin bakis acisina gore, olaylar ve dunya soyle gorunmekteydi:

Uzun yillar bir misyoner edasiyla diger ulkelere empoze edilmeye calisilan iktisadi ve siyasal modeller, sanildigi gibi evrensel ilkelere degil, tamamen gelismis ulkeler lehine kurulmus egemenlik iliskilerine dayanmaktaydi. Ornegin iktisadi kalkinma icin onerilen tum strateji ve modeller bir noktada tikanmaktaydi. Bati dunyasinin uzun yillar talan, gasp, kole emegi, kolonilestirme ve fetihler yoluyla sagladigi ve bugunku teknolojisini ustune kurdugu sermaye birikiminin, simdiki geri kalmis, az gelismis, veya yumusatilmis tabiriyle "gelismekte olan" ulkeler icin ayni yollarla saglanmasi mumkun degildi. Cunku mevcut dunya ekonomisinin kendini yeniden uretebilmesi icin belirli ulkelerin digerlerinden daha cok tuketmesi yahut tasarruf etmesi zorunlu olduguna gore, bu azgelismisligin ortadan kalkmasi teorik olarak bile mumkun gorunmuyordu. Zira, dunyadaki tum ulkelerin ayni gelismislik duzeyine ulasmalari durumunda dunya ekonomisi mevcut dinamizmini kaybedecek, yani cokecekti.

Ayni sekilde siyasi modeller de eskisi kadar kutsallik tasimamaktaydi. Demokrasi ve insan haklari soylemlerinin tasidiklari cifte standartlarin da ortaya cikmasi, insan merkezli bati dusuncesinin tum versiyonlarinin sorgulanmasini kolaylastirmis, onlarin tum insanligin degil, belirli insanlarin yahut toplumlarin cikar ve mutlulugunu amacladigi inancini paylasanlarin sayisinin dunden gune artmasina sebep olmustu.

Ayni zamanda, milyonlarca insanin bir hayat tarzi; kapitalizme muhalif entellektuellerin de alternatif kuramsal aciklama modellerine kaynaklik edecek bir bakis acisi olarak umit bagladigi Marksizm'in de diger buyuk anlatilar gibi tokezlemesinin yarattigi buyuk bir hayal kirikligi insan merkezli projelere karsi butunuyle bir isyan atmosferi yaratmisti.

Ayrica, kendilerinin de modernist bir nitelik tasidigi seklindeki postmodern elestiriye ragmen, "feminizm" ve feminist elestiriler de postmodernizmin ortaya cikisina kaynaklik eden gelismeler arasinda onemli bir yer tutmustur.

Bunlarin disinda, modern bati dusuncesinin en cok kullandigi referans noktalarindan biri olan "insan dogasi" kavraminin iceriginin buyuk oranda kultur bagimli oldugu, tum insanlari icine alan genellemelerin, aslinda belirli bir kulturun icinde anlamli olan davranis bicimlerinin ve o davranis bicimlerini sembolize eden kavramlarin diger kulturlere de dayatilmasindan baska birsey olmadigi dusunulmeye baslanmisti.

Bir de, gerek bilgisayar, gerekse iletisim teknojisinde meydana gelen gelismelerin, bilginin kolay ve ucuz sekilde dunyaya yayilarak toplumsal yapida bir donusum meydana gelmesini saglamasi modernizmin ideallerinin gerceklesmesini imkansizlastirmisti bu kisilere gore. Her ne kadar makro anlamda bilgi ve iletisim aginda bir tekel sozkonusu ise de yerel olarak farkliliklar eskisinden daha hizli olarak ortadan kalkarken, hiyerarsik bilgilenme modeli delinmisti.

Ayrica, dunya olceginde ortaya cikan yabancilasma, iletisim imkanlarinin artmasiyla farkli yerel kulturler arasi etkilesimin artmasinin yarattigi kulturel cogulculuk, ozellikle sanayilesmis ulkelerde refah duzeyinin artmasi buna karsilik sosyal ideallerin ortadan kalkmasi sonucu hayatin tekduzelesmesinin verdigi manevi tatminsizligin artmasi, toplumsal hiyerarsinin ve o hiyerarsiyi olusturan statulerin anlamsizlasmasi sonucu otoritelere itaat egiliminin azalmasi, insanlara kurtulus vadeden ideolojilerin gun begun dokulmesi, vs. gibi diger gelismeler de sanayi toplumunun ve "modern" kavramlarin onemli bir degisimin esiginde oldugunu ifade etmekteydi bu kesime gore.

Peki postmodernizm kisaca nedir? Bu sorunun cevabi en iyi postmodernizmin ne olmadigi soylenerek verilebilir. Cunku postmodernizm diye tutarli, kendi icinde butunluk arzeden ne bir yasam tarzi ne de bir teori vardir. Zaten karsi cikilan da budur. Hayatin, toplumun, bilginin, rasyonel yeniden insaasinin insanlara umit dolu masallar sundugu dogrudur, ama sonunda sunulan sey bir masaldan baska birsey degildir. Liberalizm, esitcilik, marksizm, feminizm, vs. hep birer masaldirlar. Masalsiz hayat olmayacagina gore, postmodernizme gore buyuk masallar yerine kucuk masallari secmek daha az zararlidir.

Postmodernizmin Temel Tezleri

1) Sinifsiz toplum, iscilerin kurtulusu, insanligin ilerlemesi, kalkinma, aydinlanma, vs gibi buyuk oykuler iceren aciklama bicimlerine karsi cikilmalidir.

2) Homojen bir toplum ancak baski yoluyla kurulabileceginden boyle bir toplum ideali tasiyan tum yaklasimlara karsi mucadele verilmelidir.

3) Dil ile toplum icice oldugundan, ve ozne nesneden, kisi toplumdan soyutlanamayacagi icin, hickimsenin elinde toplumun butununde zaman ve mekandan bagimsiz olarak ne olup bittigini kavrayacak ve aktaracak ne bir teori, ne de bir dil sozkonusudur.

4) Tum insanlari kapsayacak metadil ve metaanlatilar yoktur.

5) Kucuk anlatilar buyuk anlatilara tercih edilmelidir; dogruluk/yanlislik ayrimi yerine kucuk/buyuk anlati olcutune gore degerlendirme yapilmalidir.

6) Anlatilarin cazibesine kapilarak tarih felsefesi ve devlet politikasi yapilmasi tehlikelidir.

7) Insanligin kurtulusu icin buyuk anlatilar uretmek yerine, yerel degerlerle, sinirli anlatilarla, yerel olcekli mucadeleler yapilmalidir.

8) Evrensel degerleri yakalamak ugruna ozgunlukleri yoketmemek icin yerel degerlerin pesinde kosulmali, insan ve toplumlarin benzesen ozelliklerinden ziyade farklilasan ozellikleri bilime konu edilmelidir.

9) Insanlara yol gosterecek tek bir soyut akil kategorisi islevsel degildir. Akil da, deneyim de tek tek insanlarla anlam kazanir. Bu yuzden tumel akil kategorisi arkasina saklanarak totaliter soylemler uretilmemelidir.

10) Empirizm ve rasyonalizmin yaptigi gibi gercekligin bilgisi nihai ozlere veya temellere indirgenemez. Bu yuzden indirgemecilige, ozculuge ve temelcilige karsi direnmek gerekir. Dogrular ulasilan degil, uretilen kategorilerdir. Bu yuzden hicbir anlayis yahut yaklasim bu kategorileri kendi tekeline alamaz.

11) Farkli bilgi yahut bilim onerileri, onlara sahip cikan insanlar tarafindan kendilerine yuklenen anlamlara gore deger kazanirlar. Bunun disinda olcut aramak bos bir cabadir.

***

Goruldugu gibi bu dusunce bicimi, epistemolojik acidan relativist, subjektif bir dis dunya gercegine inanan ve bilgiyi insan zihnine yerlestiren idealist bir bakis acisidir. Dolayisiyla, bilimin objektiviteye inanan ve materyalist dunya gorusuyle bagdasmaz. Kisacasi, bilim alisilmis anlamiyla alindiginda, bu dusunce bicimi bilim disidir.

20.04.2011. 13:06

Yorumlar

Coach Outlet 19.06.2017. 03:56

exciting ralph lauren online shop life, nfl titans jerseys singing michael kors outlet online sale a hermes birkin melodious salvatore ferragamo Inner nfl azcardinals jerseys Voices, cheap oakley sunglasses steeped free run in adidas the mcm backpack journey nike roshe of nike air max life, barbour factory the burberry handbags simple, plein outlet elegant tommy hilfiger aesthetic hilfiger online shop that watches is north face backpacks fleeting celine bags in fendi belts poetry roshe run and michael kors taschen painting, coach factory clear relojes light, oakley is beats headphones sublime nike free run in coach outlet store online their coach outlet store own nfl jerseys loneliness, oakley sunglasses the nike outlet best ralph lauren polos been rolex watches on marc jacobs outlet the burberry outlet road, nfl raiders jerseys the air max most nike air precious swarovski jewelry has long champ been cheap jerseys around, air max 90 has michael kors outlet online sale been shoes outlet in nfl texans jerseys the timberland shoes heart kate spade outlet of nike purest, vibram five fingers those dsquared2 outlet people mcm handbags and juicy couture clothings things coach bags outlet to longchamp black friday be oakley sunglasses cheap missed, nike air max 2014 the oklahoma city thunder golden replica handbags years www.tommyhilfiger.nl have cheap nba shoes become puma online shop eternal timberland femme good.Years nfl cowboys jerseys of michael kors handbags dust burberry sale wind, mlb jerseys drift ralph lauren outlet how coach factory much coach factory good roshe runs and bottega bags bad, tommy hilfiger outlet stores coming true religion jeans outlet and toms.com going, phoenix suns jersey leaving polo ralph lauren the burberry outlet number louboutin shoes of tory burch sale non-scores, ray ban learn nike to cheap michael kors let nfl broncos jerseys go, converse outlet learn longchamp handbags to michael kors outlet be memphis grizzlies jerseys alone. michael kors purses If vans shoes Renzouchaliang, timberland outlet from swarovski online heart softball bats to michael kors outlet online keep oakley outlet online warm; burberry if coach outlet the celine outlet online music montre femme stops, red bottom shoes they ray ban pas cher enjoy nike shoes outlet for nike huarache years coach outlet so prada outlet that bcbg max azria they true religion return michael kors handbags to michael kors outlet online calm, return heat jerseys to burberry sale the michael kors canada true, michael kors handbags the jimmy choo most longchamp handbags light boston celtics jerseys heart true religion outlet waiting oakley for replica watches the carmelo anthony jersey most replica watches true oakley sunglasses love, lunette ray ban pas cher in toms shoes silence, nike canada flying oakley vault his mbt shoes sale own, warriors jersey cherish oakley outlet online themselves, oakley sunglasses no new orleans pelicans jerseys regrets beats by dr dre in burberry online shop life.Way hermes bags of adidas life, new balance canada always air max has hollister clothing store a nfl bengals jerseys few coach outlet bends, nfl colts jerseys a hollister kids few oakley sunglasses cheap ditch, ralph lauren outlet a hollister co few dsquared2 hurdle; prada taste burberry outlet online of ray ban sunglasses life, nfl buccaneers jerseys there nike huarache is air max 2015 always nike mercurial a dal jerseys bit ray ban outlet bitter, softball bats a prada shoes bit the north face outlet sour, michael kors purses a giuseppe zanotti bit pandora bracelet astringent. north face jackets There michael kors handbags are nfl packers jerseys some designer handbags things jordans for sale you adidas could polo outlet store not oakley pas cher understand polo ralph lauren outlet the nike roche run eye, nike air max close scarpe hogan one kate spade outlet eye, nike free some ray ban sunglasses people michael kors guess abercrombie pretend mizuno running confused, vans some longchamp reason, valentino shoes can coach outlet online not huarache figure hou jerseys out chh jerseys go nfl jerseys with nfl chargers jerseys the oakley outlet online flow. ray ban outlet Day michael kors outlet as nike a womens clothing cup burberry handbags of thomas sabo tea, philadelphia 76ers leisurely cleveland cavaliers taste north face jackets a air max 95 mouthful. giuseppe shoes The woolrich clearance most nhl jerseys comfortable chrome hearts outlet or asics light portland trail blazers jerseys taste, mlb jerseys read ferragamo shoes the oakley sbocco years, mont blanc the designer handbags product swarovski canada through burberry outlet the true religion jeans women Red, nike air max you pandora charms will air force find michael kors outlet joy new balance in adidas life new balance is nike mercurial clear purses and handbags bearish.Things converse sneakers bearish, coach outlet online it tommy hilfiger outlet stores will nfl bills jerseys simply tn requin pas cher be air jordans fading, longchamp it air jordans will brooklyn nets jerseys be air jordan shoes relieved. kate spade Edge coach purses factory bearish, hollister clothing not reebok sad air huarache parting, nfl 49ers jerseys non iphone cases bearish, nuggets jersey regardless michael kors shallow. prada outlet Success polo ralph lauren outlet online bearish, hugo boss outlet seemed longchamp outlet natural, ferragamo gains asics gel and orlando magic jerseys losses tommy hilfiger outlet bearish, jordan comfortable nfl redskins jerseys calm. lal jersey How michael kors do mlb jerseys we nfl lions jerseys live nfl vikings jerseys to coach outlet online canada see michael kors bags what air max 1 kind cheap eyeglasses of toms outlet mentality, indiana pacers jerseys alive mlb jerseys to ralph lauren factory store be hermes outlet happy. shop.coachfactory.com He nfl bears jerseys walked burberry outlet store through, salomon tasted, nba jerseys or north face plain burberry outlet online beautiful; vans heard, uhren shop seen, christian louboutin thought, soccer shoes or nfl saints jerseys simply p90x3 the ralph lauren outlet online best.The louboutin shoes so-called mcm backpack outlet vows, ralph lauren forever, swarovski jewelry is cheap true religion nothing ray ban more oakley vault than toms outlet a nfl eagles jerseys dream michael kors pillow, thomas sabo uk woke michael kors outlet online sale up wedding dress days ralph lauren uk have nfl seahawks jerseys been kate spade outlet online bright. ralph lauren outlet online Find nfl chiefs jerseys dreams, hollister online shop deutschland dreams adidas mens too tory burch hard. nike free run Who nfl giants jerseys knows rolex watches for sale I nike.com love lacoste the replica watches status bcbg max at nike.com this louboutin shoes time. nike free run Pillow ecco outlet store tears rayban before air max schoenen the swarovski crystal curtain coach factory outlet before nfl dolphins jerseys the coach outlet store rain, converse every ray ban wayfarer child detroit pistons jerseys a nfl falcons jerseys window michael kors outlet online sale dripping ralph lauren out. givenchy outlet online How nfl steelers jerseys many nike soccer shoes vicissitudes bottega veneta of chi hair West nike free run 5.0 Side atl jerseys Story, cheap oakley sunglasses who utah jazz jerseys can nfl jets jerseys walk ray-ban sunglasses hand dre beats in longchamp taschen hand? pandora jewellery australia Flower ray bans asked roshe runs tears eyeglasses frames in ralph lauren polo silence, hogan Luanhong polo ralph lauren fly chi flat iron swing. retro jordans Look toms outlet to toronto raptors jerseys make beats by dre downtown north face thousand, armani outlet is chris paul jersey to nike outlet spend supra footwear the ray ban zonnebril end air jordan retro with versace shoes outlet mud swarovski flying nike shoes leaves washington wizards jerseys were adidas schuhe gone, nike factory who nfl patriots jerseys will basketball shoes retain converse shoes youth? michael kors outlet Who coach outlet store will nhl jerseys light nike shoes soft minnesota timberwolves jerseys heart milwaukee bucks jerseys lock?Xijinqianhua juicy couture was chi jerseys Suzi, nfl browns jerseys Dankan supra shoes Red babyliss misery. ray ban sunglasses outlet Flowers oakley sunglasses dream, north face dream levis outlet store Whispering michael kors bags outside, red bottom shoes amidst northface the pandora charms lock oakley sunglasses cheap re-building, ralph lauren between puma shoes life new balance shoes and barbour jacket outlet death. mcm bags Along hogan the christian louboutin shoes way, burberry tracksuits ride ralph lauren polos a tory burch sale mountain, hollister a rolex water mcm backpack ride, cheap hoodies a the north face more barbour jackets wind, michael kors handbags snow roshe run one nike more, toms outlet heavy air max shoes twilight, tommy hilfiger online misty philipp plein rain. polo ralph Pink ray bans several nfl rams jerseys times, ray ban several barbour outlet times omega watches the michael kors cool air yeezy shoes autumn instyler ionic styler air, iphone 4s cases I marc jacobs wonder burberry outlet if ray ban wayfarer the toms shoes outlet soul air max has adidas shoes been air max broken, nfl panthers jerseys it prada handbags takes cheap michael kors a michael kors dream tory burch handbags hand new balance outlet in timberland shoes hand. ralph lauren Apart coach factory outlet online from ray ban outlet the nfl ravens jerseys horizon pandora months, christian louboutin no toms shoes outlet one cheap nfl jerseys knows. ralph lauren He pandora canada had cheap barbour jackets disappeared, sas jersey and burberry outlet online more sacramento kings jerseys cold under armour basketball shoes nakan the north face outlet ray ban prezzi rolex watches true religion jeans men adidas ed hardy nfl jaguars jerseys ray ban outlet online calvin klein underwear ferragamo jimmy choo cheap oakley

Yorum yazın

* = doldurulması zorunlu alanlar

:

:

: